Laboratorium Ekologii Behawioralnej i Ewolucyjnej

Laboratorium Ekologii Behawioralnej i Ewolucyjnej wchodzi w skład Zakładu Ekologii Behawioralnej i działa w ramach Katedry Biologii Środowiskowej. Kierownikiem laboratorium jest dr Monika Bukacińska, natomiast zakładu dr Dariusz Bukaciński.

Misja naukowa

Warsztat badawczy ekologii behawioralnej i ewolucyjnej łączy krótko- lub długoterminowe badania terenowe z analizą zebranych materiałów w laboratorium. Istotą ekologii behawioralnej i ewolucyjnej jest ewolucyjne podejście do badanych zjawisk przyrodniczych, a przedmiotem badań jest zmienność cech osobników i ich sukces reprodukcyjny.

Oferty Badawcze

Oferty Badawcze

Oferty Badawcze

Oferty Badawcze

Oferty Komercyjne

Oferty Komercyjne

Oferty Komercyjne

Oferty Komercyjne

Projekty Badawcze

Projekty Badawcze

Projekty Badawcze

Projekty Badawcze

Projekty Edukacyjne

Projekty Edukacyjne

Projekty Edukacyjne

Projekty Edukacyjne

Misja laboratorium ekologii behawioralnej i ewolucyjnej

Laboratorium Ekologii Behawioralnej i Ewolucyjnej działa przy Zakładzie Ekologii Behawioralnej Instytutu Ekologii i Bioetyki. Warsztat badawczy ekologii behawioralnej i ewolucyjnej łączy krótko- lub długoterminowe badania terenowe z analizą zebranych materiałów w laboratorium. Istotą ekologii behawioralnej i ewolucyjnej jest ewolucyjne podejście do badanych zjawisk przyrodniczych, a przedmiotem badań jest zmienność cech osobników i ich sukces reprodukcyjny. Z tego względu jedną z podstaw warsztatu badawczego obu dziedzin stanowią metody biologii molekularnej. Laboratorium umożliwia wykorzystanie metod molekularnych w badaniach ekologicznych i behawioralnych. W ramach Laboratorium prowadzona jest głównie działalność naukowa, ale planowane są również zajęcia dydaktyczne (dla małych grup studentów, ewentualnie prace magisterskie lub licencjackie).

Bieżąca tematyka badawcza

Zakres bieżącej tematyki badawczej:

      • Poszukiwanie zależności między kondycją samicy i proporcją płci w lęgach (pierwotną i na krótko przed uzyskaniem lotności) przy różnych bieżących warunkach pokarmowych.
      • Określanie poziomu podobieństwa genetycznego w obrębie pary i jego wpływu na udatność lęgów i obecność zapłodnień poza parą (przygotowanie próbek DNA).
      • Badanie struktury genetycznej populacji mewy siwej (przygotowanie próbek DNA).

Podstawowe badania naukowe

Wykorzystanie technik molekularnych w badaniach ekologicznych, behawioralnych oraz ochronie ptaków:

      • izolacja DNA,
      • analiza jakościowa i ilościowa DNA,
      • identyfikacja płci ptaków techniką PCR,
      • przygotowanie próbek DNA do dalszych analiz.

Kierunki edukacji prowadzone w laboratorium ekologii behawioralnej i ewolucyjnej

Podczas zajęć monograficznych „Wstęp do ekologii molekularnej – przykłady zastosowania w ochronie przyrody” studenci mają okazję zapoznać się z praktycznym zastosowaniem metod molekularnych w ekologii ptaków (zajęcia pokazowe dla małych grup). Planowane są prace magisterskie lub licencjackie dotyczące określania płci u siewkowców, zróżnicowania genetycznego populacji mew i rybitw, rodzicielstwa u mew i rybitw. W ramach zajęć i ćwiczeń terenowych studenci mogą nauczyć się podstawowych metod prowadzenia obserwacji i monitoringu różnych grup zwierząt, metod pobierania prób oraz opracowania, analizy i archiwizacji danych. Na zajęciach i ćwiczeniach w laboratorium studenci mogą poznać metody konserwowania materiału biologicznego (krew, kał, tkanki, itp.), izolowania z niego DNA oraz molekularnego oznaczania płci różnych grup zwierząt.

Programy edukacyjne

Przykłady wybranych programów edukacji realizowanych w laboratorium. Badania ekologii i behawioru ptaków w celu ochrony gatunkowej-metody terenowe. Wstęp do ekologii molekularnej – przykłady zastosowania w ochronie przyrody

Wyposażenie laboratorium ekologii behawioralnej i ewolucyjnej

Wyposażenie laboratorium ekologii gleby, zostało zrealizowane w ramach projektu „Mazowieckie Centrum Laboratoryjne Nauk Przyrodniczych UKSW źródłem zwiększenia transferu wiedzy ze świata nauki do gospodarki dzięki wzmocnieniu infrastruktury badawczo-rozwojowej”. Laboratorium zostało wyposażone w podstawowy sprzęt umożliwiający izolację DNA oraz jego dalszą analizę jakościową i ilościową, a także przygotowanie próbek DNA do dalszych analiz, możliwa jest też identyfikacja płci ptaków z wykorzystaniem amplifikacji fragmentów DNA.

Część wyposażenia stanowi aparatura będąca dotacją Fundacji im. Humboldta dla dr Dariusza Bukacińskiego przeniesiona z Centrum Badań Ekologicznych PAN (Palm-Cycler gradient, Fa. CORBETT 96×0,2, UV-Transilluminator M-20, 302nm, Uniprep Gyrator UP-24, Waga Kern KB 6000-1, 6100g/0,1g, Termoblok UBR2, UV-Crosslinker CL-1000, 5 lamp 354nm, Mikrowirówka Hermle Z233 M-2 z rotorem 24×1,5/2ml, system do dokumentacji żeli DigiGenius z GeneTools).

Zakupiono dwustopniowy system oczyszczania wody, cieplarkę mikrobiologiczną, maszynę do produkcji lodu, sterylizator parowy, mieszadło magnetyczne jednostanowiskowe z grzaniem, wagę precyzyjną, spektrofotometr UV/VIS, wirówkę z chłodzeniem, lodówko – zamrażarkę, zamrażarkę niskotemperaturową, termostat z funkcją chłodzenia i wytrząsania, termoblok, zestawy do elektroforezy poziomej w żelu agarozowym, pipety oraz termocykler TOptical Gradient 96 Biometra. W laboratorium znajduje się komora laminarna.

Sprzęt został zakupiony w ramach projektu pt. „Mazowieckie Centrum Laboratoryjne Nauk Przyrodniczych UKSW źródłem zwiększenia transferu wiedzy ze świata nauki do gospodarki dzięki wzmocnieniu infrastruktury badawczo-rozwojowej”.

Współpraca z organizacjami pozarządowymi oraz jednostkami naukowo-badawczymi

Instytucje pozarządowe i naukowe

Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków (OTOP)

W ramach Zakładu Ekologii Behawioralnej IEiB nawiązana została współpraca z Ogólnopolskim Towarzystwem Ochrony Ptaków (OTOP). Ma ona na celu prowadzenie wspólnych projektów badawczych i kontynuowanie aktywnej ochrony ptaków siewkowych na Wiśle Środkowej (zapewnienie trwałości projektu POIS.05.01.00-00-325/10); prowadzenie wspólnych seminariów i innych spotkań naukowych i edukacyjnych z zakresu aktywnej ochrony ptaków; wzajemne informowanie o przygotowywanych konferencjach, seminariach i innych spotkaniach dotyczących ochrony gatunkowej; wykorzystanie Laboratorium Ekologii Behawioralnej i Ewolucyjnej, znajdujących się tam urządzeń oraz wykorzystania potencjału badawczego pracowników Zakładu Ekologii Behawioralnej w dziedzinie genetyki konserwatorskiej mew i rybitw.

University of Life Sciences

Planowana jest współpraca z dr Kalevem Rattiste (Institute of Agricultural and Environmental Sciences w Estonian University of Life Sciences w Tartu, Estonia); Kjeldem Tommy Pedersenem (Zoological Museum, University of Copenhagen) i Frankiem Majoorem (Dutch Centre for Field Ornithology, Holandia) dotycząca zróżnicowania genetycznego europejskich populacji mewy siwej (dr Kalev Rattiste złożył aplikację na wspólny projekt).

Granty, projekty naukowe i aplikacyjne

Projekt MNiSW/NCN (N N304138540) (do maja 2016)

Projekt MNiSW/NCN (N N304138540) (do maja 2016) „Uwarunkowania proporcji płci w legach mew Lari: znaczenie dymorfizmu wielkości związanego z płcią, środowiska życia i kondycji rodziców”. czas trwania do maja 2016r

Uwarunkowania proporcji płci w lęgach mew Lari: znaczenie dymorfizmu wielkości związanego z płcią, środowiska życia i kondycji rodziców Celem projektu jest poznanie uwarunkowań i mechanizmów kontroli proporcji i przeżywalności piskląt różnej płci w lęgach mew Lari.

  • Cel 1. Wpływ kondycji rodziców na wewnątrzlęgową proporcję płci piskląt: poziom i mechanizmy kontroli.
  • Cel 2. Wpływ płciowego dymorfizmu wielkości na poziom i mechanizm kontroli wewnątrzlęgowej proporcji płci.
  • Cel 3. Wpływ środowiska życia i dostępność pokarmu na poziom i kierunek odchyleń wewnątrzlęgowej proporcji płci – mechanizmy kontroli płci piskląt w lęgach powtarzanych.

Terenem badań są wyspy w nurcie nieuregulowanego, środkowego fragmentu Wisły. Podstawowy zakres badań realizowany jest na odcinku między Dęblinem i Elektrownią Kozienice (393 km – 423 km szlaku wodnego). Na kilku dużych kompleksach wysp corocznie gnieździ się tu blisko tysiąc par śmieszek L. ridibundus oraz kilkaset par mew pospolitych L. canus.

POIS.05.01.00-00-325/10

Projekt „Czynna ochrona zagrożonych gatunków awifauny wysp na obszarze OSOP Dolina Środkowej Wisły: kontynuacja” POIS.05.01.00-00-325/10 (zapewnienie trwałości efektów ekologicznych w ciągu 5 lat po zakończeniu projektu). Czas trwania listopad 2011-czerwiec 2015.

„Czynna ochrona zagrożonych gatunków awifauny wysp na obszarze OSOP Dolina Środkowej Wisły: kontynuacja” POIS.05.01.00-00-325/10 (listopad 2011- czerwiec 2015) (zapewnienie trwałości do 2020r współpraca OTOP z UKSW)

Celem projektu jest ochrona zagrożonych gatunków mew, rybitw i sieweczek na Wiśle Środkowej, w tym:

  • ograniczenie śmiertelności ptaków dorosłych wynikającej z drapieżnictwa ssaków lądowych
  • ograniczenie strat jaj/lęgów spowodowanych drapieżnictwem ssaków lądowych, masowymi pojawami meszek i rozdeptywaniem gniazd przez zwierzęta gospodarcze
  • wzrost sukcesu klucia się piskląt oraz przeżywalności piskląt, przede wszystkim mew i rybitw – spadek liczebności i ograniczenie aktywności ssaków drapieżnych na lęgowiskach w korycie Wisły
  • wzrost różnorodności genetycznej (= spadek podobieństwa genetycznego między osobnikami) w koloniach mewy siwej
  • odnowienie siedlisk na najważniejszych lęgowiskach mew i rybitw
  • wzrost świadomości społeczności lokalnej i władz samorządowych dotyczący wartości przyrodniczej doliny środkowej Wisły i celowości podejmowanych czynnych działań ochronnych

Dzięki współpracy UKSW z OTOP w ramach projektu i zapewnienia trwałości, studenci Ochrony Środowiska mają możliwość poznania różnych form ochrony aktywnej oraz udział przy prowadzonych działaniach ochronnych na wyspach wiślanych zarówno w ramach terenowych zajęć prowadzonych przez IEiB, jak i w trakcie wykonywania prac licencjackich lub magisterskich i wolontariatu.

Wybrane publikacje laboratorium ekologii behawioralnej i ewolucyjnej

Bukaciński D., Bukacińska M., Buczyński A. 2011. Awifauna wodno-błotna środkowej Wisły w okresie lęgowym: wpływ działalności człowieka na rozmieszczenie, liczebność i bogactwo gatunkowe, „Studia Ecologiae et Bioethicae UKSW” 9: 67-86.

Gwiazda R., Bukaciński D., Neubauer G., Faber M., Betleja J., Zagalska-Neubauer M., Bukacińska M., Chylarecki P. 2011. Diet composition of the Caspian Gull (Larus cachinanns) in inland Poland: effects of breeding area, breeding stage and sympatric breeding with the Herring Gull (Larus argentatus), “Ornis Fennica” 88:80-89

Bukaciński D., Bukacińska M. 2009. Threatened bird species of the middle Vistula River islands: status, necessity for protection and proposed activities, w: Theoretical and applied aspects of modern ecology, J. Uchmański (red.), UKSW, Warszawa, s. 219-239.

Bukaciński D., Bukacińska M. 2009. Rybitwa rzeczna Sterna hirundo, w: Monitoring ptaków lęgowych. Podręcznik metodyczny dotyczący gatunków chronionych Dyrektywą Ptasią, P. Chylarecki, A. Sikora, Z. Cenian (red.), GIOŚ, Warszawa, s. 418-426.

Zielińska M., Zieliński P., Bukaciński D., Bukacińska M. 2009. Mewa czarnogłowa Larus melanocephalus, w: Monitoring ptaków lęgowych. Podręcznik metodyczny dotyczący gatunków chronionych Dyrektywą Ptasią, P. Chylarecki, A. Sikora, Z. Cenian (red.), GIOŚ, Warszawa, s. 397-404.

Bukaciński D., Bukacińska M., Zielińska M. 2007. Mewa czarnogłowa Larus melanocephalus, w: Atlas rozmieszczenia ptaków lęgowych Polski 1985-2004, A. Sikora, Z. Rohde, M. Gromadzki, G. Neubauer, P. Chylarecki (red.), Bogucki Wyd. Nauk., Poznań, s. 224-225.

Bukaciński D., Bukacińska M. 2007. Rybitwa rzeczna Sterna hirundo, w: Atlas rozmieszczenia ptaków lęgowych Polski 1985-2004, A. Sikora, Z. Rohde, M. Gromadzki, G. Neubauer, P. Chylarecki (red.), Bogucki Wyd. Nauk., Poznań, s. 242- 243.

Bukaciński D., Bukacińska M. 2007. Mewa pospolita Larus canus, w: Atlas rozmieszczenia ptaków lęgowych Polski 1985-2004, A. Sikora, Z. Rohde, M. Gromadzki, G. Neubauer, P. Chylarecki (red.), Bogucki Wyd. Nauk., Poznań, s. 230- 231.