Laboratorium Antropologii Pradziejowej

Zakład Ekologii Człowieka

Laboratorium Antropologii Pradziejowej wchodzi w skład Zakładu Ekologii Człowieka w ramach Katedry Przyrodniczych Podstaw Ochrony Środowiska. Kierownikiem laboratorium oraz zakładu jest dr hab. Jacek Tomczyk.

Misja naukowa

Choć nazwa Laboratorium Antropologii Pradziejowej sugeruje tematykę skupioną wyłącznie na badaniu populacji historycznych, to jednak zakres prowadzonych analiz wkracza również w obszary populacji współczesnych. Podstawą badawczą Laboratorium jest organizm ludzki, a przede wszystkim tkanki kostne i zębowe. W ramach Laboratorium prowadzona jest działalność zarówno naukowa, jak i dydaktyczna.

Oferty Badawczo-Naukowe

oraz Edukacyjne

Oferty Badawczo-Naukowe i Edukacyjne

Czytaj więcej…

Projekty Badawcze

Projekty Badawcze

Projekty Badawcze

Czytaj więcej…

Podstawowe badania naukowe

  • Badania z zakresu osteologii (ocena liczby osobników w pochówku, oceny wieku biologicznego osobnika oraz płci).
  • Badania z zakresu paleopatologii.
  • Badania odontologiczne (pomiary metryczne zębów, ocena zmian chorobowych w obrębie tkanek zębowych i przyzębia).
  • Badania w ocenie gęstości kości osobników dorosłych i dziecięcych.

Wszystkie badania prowadzone w Laboratorium mogą być podstawą przeprowadzania zleconych prac usługowych w zakresie ekspertyz antropologicznych oraz odontologicznych.

Zaawansowane badania naukowe

Do ważnych osiągnięć poczynionych w ramach Laboratorium należy między innymi zaliczyć:

  • badania populacji ludzkich na Bliskim Wschodzie (Syria, Irak)
  • ocena możliwości wykorzystania światła fluorescencyjnego w diagnozowaniu próchnicy w materiałach historycznych
  • ocenia zmienności i propozycja klasyfikacji nerwu uszno-skroniowego na podstawie systemu korzeniowego
  • przyczyny powstawania zębiniaków w populacjach historycznych

Programy edukacyjne

Podczas zajęć laboratoryjnych studenci poznają anatomię układu kostnego-szkieletowego człowieka współczesnego, z elementami patologii kostnych. Uczą się dokonywać pomiarów kostnych, czy oceniać zmienności szkieletowe z uwagi na zmiany środowiskowe.

Badania naukowe

Projekt badawczy NCN 2013/11/B/HS3/04117
Temat realizowany jest w ramach projektu Narodowego Centrum Nauki (NCN 2013/11/B/HS3/04117). „Bio-archeologiczna charakterystyka populacji Radomia od wczesnego średniowiecza (XII w.) do współczesności (XIX w.)”
Projekt badawczy NCN 2014/15/B/HS3/02184
Temat realizowany jest w ramach projektu Narodowego Centrum Nauki (NCN, 2014/15/B/HS3/02184). Wykorzystanie najnowszych analiz biologiczno-chemicznych w badaniach mezolitycznych  szczątków ludzkich z terenów Polski.
Projekt badawczy NCN N303 319837
Temat realizowany jest w ramach grantu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (N N303 319837) w latach 2009–2011. Przemiany biologiczne w populacjach ludzkich zamieszkujących środkową dolinę Eufratu (wschodnia Syria).

Zbiory paleoantropologiczne

Laboratorium Antropologii Pradziejowej jest w posiadaniu cennych zbiorów paleoantropologicznych. Odlewy zostały wykonane z masy plastycznej, co gwarantuje nie tylko wysoką jakość odlewu, ale zezwala również na dokonywanie pomiarów antropologicznych wiernych oryginalnym okazom. Z wykorzystaniem odlewów prowadzone są zajęcia dydaktyczne z zakresu paleoantropologii.

Galeria Laboratorium Antropologii Pradziejowej

Wyposażenie laboratorium antropologii pradziejowej

Wyposażenie laboratorium antropologii pradziejowej, zostało zrealizowane w ramach projektu „Mazowieckie Centrum Laboratoryjne Nauk Przyrodniczych UKSW źródłem zwiększenia transferu wiedzy ze świata nauki do gospodarki dzięki wzmocnieniu infrastruktury badawczo-rozwojowej”. W wyniku zjawiska fluorescencji szkliwo zęba świeci na zielono, a zmiany wywołane przez bakterie (płytka nazębna, próchnica) na czerwono. Program dostarczony z kamerą pozwala na przetwarzanie obrazu tak, by dokonać oceny głębokości zmian próchnicy.

W Laboratorium wykonywane są analizy rentgenowskie przenośnym aparatem punktowy (PORT X, Getwell), który zapewnia wysoką jakość zdjęć wykonywanych z wykorzystaniem radiografii cyfrowej (TOSHIBA). Precyzyjny ogląd materiału kostnego, czy zębowego możliwy jest przy wykorzystaniu stereoskopowego mikroskopu stomatologicznego (Global) połączonego z torem wizyjnym. Głowica mikroskopu charakteryzuje się możliwością wielopłaszczyznowego ruchu (także wokół własnej osi), pozwalającego na błyskawiczne i precyzyjne ustawienie mikroskopu do pracy.

Współpraca z jednostkami naukowo-dydaktycznymi

W ramach laboratorium prowadzona jest stała współpraca z następującymi jednostkami naukowo-dydaktycznymi:

  • Zakładem Anatomii Prawidłowej i Topograficznej, WUM, Warszawa;
  • Zakładem Stomatologii Dziecięcej, WUM, Warszawa;
  • Zakładem Biologii Molekularnej, UM w Łodzi;
  • Zakładem Radiologii Stomatologicznej i Szczękowo-Twarzowej, Szpitala Klinicznego Dzieciątka Jezus w Warszawie;
  • Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie;
  • Miejskim Ogrodem Zoologicznym w Warszawie;
  • Instytutem Nauk o Zdrowiu, Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach;
  • Uniwersytet Lumière Lyon (Francja);
  • Ecole de Hautes Etudes, Sorbone (Francja).

Dzięki tej współpracy wykonywane są analizy genetyczne, izotopowe, czy datowania radiowęglowe.

Wykaz wybranych publikacji

Tomczyk J., Palczewski P., Mańkowska-Pliszka H., Płoszaj T., Jędrychowska-Dańska K., Witas H.W., 2016, Anaemia (thalassaemia) in the Middle Euphrates Valley of Syria in the second– fourth centuries AD? Antiquity 90:157–171.
Tomczyk J., Wierzbowski H., Zalewska M., 2016. Stable isotope record of human and sheep enamel carbonate from the ancient Middle Euphrates Valley (Syria). International Journal of Osteoarchaeology 26:599–609.
Tomczyk J., Turska-Szybka A., Zalewska M., Olczak-Kowalczyk D., 2017. Reliability of the assessment of periodontal disease in historical populations. International Journal of Osteoarchaeology 27:206–216..
Tomczyk J., Turska-Szybka A., Zalewska M., Olczak-Kowalczyk D., 2017. Pulp stones prevalence in a historical sample from Radom, Poland (AD 1791–1811). International Journal of Osteoarchaeology 27:563-572.
Tomczyk J, Myszka A, Borowska-Strugińska B, Zalewska M, Turska-Szybka A, Olczak-Kowalczyk D., 2018. Periodontitis in the historical population of Radom (Poland) from the 11th to 19th centuries. International Journal of Osteoarchaeology 28:397-407.
Przesmyska A., Tomczyk J., Zarzecka J., Kozieł S., Zalewska M., 2018. Standard intraoral radiography vs. cone beam computed tomography for root canal systems detection in historical dental material. Collegium Anthropologicum 42(1):1–5.
Myszka A. 2016, Osteoarthritis in past human populations. An anthropological perspective,Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2016.
Myszka A., 2015, Septal aperture etiology: still more questions than answers, Folia Morphologica, 74/2:219-224.
Myszka A., Trzciński D. 2015, Septal aperture and osteoarthritis–the same or independent origins?Advances in Anthropology 5: 116-12
Lisowska-Gaczorek A., Kozieł S., Cienkosz-Stepańczak B., Mądrzyk K., Pawlyta J., Gronkiewicz S., Wołoszyn M., Szostek K. 2016. An analysis of the origin of an early medieval group of individuals from Gródek based on the analysis of stable oxygen isotopes. HOMO 67(4):313–312
Miliszkiewicz N., Walas S., Tobiasz A., Kołodziej M., Szostek K. 2017. Calibration for Elemental Dental Tissue Analysis by Laser Ablation Inductively Coupled Plasma – Mass Spectrometry. Analytical Letters 50(8):1345–1359.
Osipowicz G., Witas H., Lisowska-Gaczorek A., Reitsema L., Szostek K., Płoszaj T., Kuriga J., Makowiecki D., Jędrychowska-Dańska K., Cienkosz-Stepańczak B. 2017. Origin of the ornamented baton perce from the Gołębiewo site 47 as a trigger of discussion on long-distance exchange among Early Mesolithic communities of Central Poland and Northern Europe PLoS ONE 12(10): e0184560.
Cienkosz-Stepanczak B., Lisowska-Gaczorek A., Haduch E., Ellam R., Cook G., Kruk J., Milisauskas S., Kozieł S., Szostek K. 2017. Nitrogen and strontium isotopes as tools for the reconstruction of breastfeeding practices and human behavior – a Neolithic collective grave in Bronocice (Poland). Collegium Antropologicum 41(3):191–199.
Mnich, B., Spinek, A.E., Chyleński, M., Juras, A., Szostek, K. 2018. Analysis of LCT-13910 genotypes and bone mineral density in ancient skeletal materials. PLoS ONE 13(4),e0194966.