Struktura IEIB2018-10-27T16:56:19+00:00

Struktura Instytutu Ekologii i Bioetyki WFCh na UKSW

Katedra Przyrodniczych Podstaw Ochrony Środowiska

Kierownik katedry: prof. dr hab. Janusz Uchmański

Prowadzimy badania dotyczące biologii i ekologii organizmów glebowych, szczególnie celem określenia ich roli w procesach mineralizacji i humifikacji materii organicznej. Badamy różnorodność i strukturę zespołów fauny glebowej (nicieni, roztoczy, skoczogonków i dżdżownic) oraz aktywność mikrobiologiczną w ekosystemach naturalnych i przekształconych przez człowieka. Interesuje nas rola edafonu w zachowaniu i odnowie zasobów próchnicy glebowej (humusu), jako forma ograniczenia biologicznej emisji CO2 do atmosfery. Przedmiotem naszych zainteresowań są także wzajemne związki mikroorganizmów, fauny glebowej i roślinności, ich wpływ na przebieg podstawowych procesów, takich jak produkcja pierwotna, dekompozycja czy respiracja gleb oraz wykorzystanie organizmów glebowych jako wskaźników stanu gleby.

W skład Zakładu wchodzą:

  • Laboratorium Ekologii Gleby,
  • Laboratorium Mikrobiologii,
  • Laboratorium Zoologii,
  • Laboratorium Roślin i Bezkręgowców.

Skład osobowy: dr A. Augustyniuk-Kram, dr K. Ilieva-Makulec, dr I. Olejniczak,
mgr K. Karaban, mgr P. Boniecki

Przedmioty prowadzone przez pracowników Zakładu:
Wykłady:

dr A. Augustyniuk-Kram – Biotechnologie w ochronie środowiska
dr A. Augustyniuk-Kram – Microbiology and Biotechnology for Environmental Sustainability
dr K. Ilieva-Makulec – Bioindykacja jako narzędzie oceny stanu środowiska
dr  K.Ilieva-Makulec – Biologia
dr K. Ilieva-Makulec – Soil biodiversity, functions and ecosystem services
dr I. Olejniczak – Animal behaviour
dr I. Olejniczak – Ekologia
mgr K. Karaban – Projekty ochrony środowiska naturalnego w Polsce

Pracownicy Zakładu: Prof. dr hab. Krzysztof W. Opaliński, dr Dariusz Bukaciński,
dr Monika Bukacińska, mgr Arkadiusz Buczyński

W skład zakładu wchodzą:

  • Laboratorium Ekologii Behawioralnej i Ewolucyjnej
  • Pracownia Hydrobiologii i Ochrony Wód

W zakładzie prowadzone są badania dotyczące  czynnej ochrony i ekologii populacyjnej, behawioralnej i ewolucyjnej ptaków wodnych i błotnych, badania mechanizmów wewnętrznej regulacji  populacji zwierząt (konkurencja wewnątrzgatunkowa  i międzygatunkowa) oraz badania nad przepływem energii przez organizmy, populacje i ekosystemy.
Badania nad czynną ochroną i badania z zakresu ekologii populacyjnej, behawioralnej i ewolucyjnej prowadzone są na ptakach wodnych i błotnych, głównie mewowcach Lari, które zasiedlają wyspy i piaszczyste ławice w korycie rzeki na środkowym fragmencie doliny Wisły między Dęblinem a ujściem Pilicy. Obecnie pracownicy zakładu koncentrują się wokół zagadnień związanych z: (a) kosztami reprodukcji, taktykami rozrodczymi i strategiami życiowymi przy różnych warunkach siedliskowych i populacyjnych; (b) wzajemnymi relacjami między strukturą socjalną kolonii (populacji) a obecnością alternatywnych i altruistycznych zachowań rozrodczych (kopulacje i zapłodnienia poza parą, pasożytnictwo lęgowe, adopcje piskląt itp.), (c) uwarunkowaniami proporcji płci w lęgach. Długoterminowym celem badań w koloniach mewy siwej jest poznanie taktyk rozrodczych i strategii życiowej ptaków żyjących w mocno niestabilnym środowisku, gdzie sukces lęgowy w dużym stopniu ograniczany jest przez czynniki środowiskowe (np. wezbrania Wisły). Badania wykorzystują, obok wyników prac terenowych, rezultaty laboratoryjnych technik molekularnych, w tym identyfikację płci ptaków techniką PCR. Poza wyżej przedstawionymi badaniami corocznie prowadzony jest też monitoring rozmieszczenia i liczebności lęgowych ptaków wodno-błotnych koryta rzeki oraz we współpracy z Ogólnopolskim Towarzystwem Ochrony Ptaków (OTOP) czynna ochrona lęgowisk i lęgów zagrożonych gatunków ptaków koryta rzeki, w tym: mewy siwej, mewy czarnogłowej, rybitwy białoczelnej, rybitwy rzecznej oraz sieweczki obrożnej i sieweczki rzecznej. W badaniach i ochronie czynnej mew i rybitw udział biorą studenci Ochrony Środowiska w ramach zajęć terenowych lub zbierania materiałów do prac licencjackich i magisterskich.
Kolejnym kierunkiem prowadzonych badań jest konkurencja wewnątrzpopulacyjna ryb (gupiki  Poecilia reticulata) i slimaków (Achatina achatina) w warunkach laboratoryjnych – wpływ tej konkurencji na wzrost i zróżnicowanie wielkości osobników oraz na ich sukces reprodukcyjny. Zagadnienia konkurencji międzygatunkowej badane są na przykładzie organizmów planktonowych Zalewu Wiślanego. W badaniach nad konkurencją stosowane są metody bioenergetyczne, podobnie jak w badaniach nad przepływem energii przez ekosystemy – ekosystem Wisły środkowej i ekosystemy fiordów spitsbergeńskich (Arktyka).
W przypadku Wisły celem badań jest ocena roli utworów piaszczystych – wysp, plaż, łach – w procesie samooczyszczania wód Wisły na odcinku warszawskim, czyli utylizacji zanieczyszczeń trafiających do wód rzecznych w formie materii organicznej. Rzeczne utwory piaszczyste są wydajnymi „oczyszczalniami” wody:  organizmy żyjące w wodzie interstycjalnej pomiędzy ziarnami piasku   zużywając jako pokarm transportowaną przez wodę materię organiczną odgrywają istotną rolę w procesie samooczyszczania rzeki. Badania te i pomiary trwają od roku 2008, (projekty MNiSW Nr N 304 03 442 33 i N N304 347439 oraz projekty UKSW –  np. UmoPBF-32/16 , Umo  PBF-17/17). Są to comiesięczne pomiary przepływu energii (zużycia tlenu: całkowitego, biotycznego, abiotycznego  i produkcji pierwotnej netto i brutto) na przekroju od toni wodnej poprzez plażę pod wodą, plażę mokra i plażę suchą. Otrzymane wyniki wskazują, jaką rolę odgrywają w procesie samooczyszczania wody wymienione elementy ekosystemu Wisły. Wyniki te są wyrażane w kilogramach materii organicznej zredukowanej do ditlenku węgla i wody lub/i  w jednostkach energii lub w pieniądzach – jako „usługi i dobra ekosystemu”.

Aktualnie prowadzone projekty

Czynna ochrona kolonii lęgowych mew na wyspach środkowej Wisły: ocena skuteczności instalowania ogrodzeń elektrycznych jako bariery przed presją drapieżnych ssaków – badania własne 2017-2018 (Umowa UmoPBF-5/17), dr Dariusz Bukaciński i mgr Arkadiusz Buczyński
Proporcja płci w lęgu i strategie rozrodcze u mewy siwej w niestabilnym środowisku: powtórzone zniesienia – badania własne 2017-2018 (Umowa UmoPBF-16/17), dr Monika Bukacińska
Czynna ochrona zagrożonych gatunków awifauny wysp na obszarze OSOP Dolina Środkowej Wisły – kontynuacja projektu współfinansowanego przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko (POiŚ) o numerze POIS.05.01.00-00-325/10.00 oraz dofinansowanego ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, która polega na utrzymywaniu w latach 2016-2020 efektów ekologicznych powyższego projektu, dr Monika Bukacińska, dr Dariusz Bukaciński i mgr Arkadiusz Buczyński, we współpracy z Ogólnopolskim Towarzystwem Ochrony Ptaków (OTOP).
Rola plaż i łach piaszczystych w procesie samooczyszczania się wód na warszawskim odcinku Wisły –  badania własne. (Umowa UmoPBF-17/17)-  prof. K.W.Opaliński.

Zajęcia prowadzone przez pracowników zakładu
Wykłady obowiązkowe:

Biogeografia – Dr Monika Bukacińska
Fizjologia roślin i zwierząt – prof. K. W. Opaliński (studia II stopnia, rok I)
Metody molekularne w ekologii i ochronie przyrody (wykład) – Dr Monika Bukacińska
Powstanie i organizacja życia na Ziemi – prof.  K.W.Opaliński (studia I stopnia, rok I)
Życie morza – prof.  K. W. Opaliński (studia II stopnia, rok II)

Wykłady monograficzne
Biologia i ekologia Bałtyku – prof.  K. W. Opaliński (studia II stopnia, I i II rok)
Zagrożona fauna w Polsce i na świecie (wykład monograficzny) – Dr Dariusz Bukaciński

Konwersatoria:
Czynna ochrona ptaków – metody i przegląd działań w terenie (wyjazd terenowy) – Dr Dariusz Bukaciński
Badania ekologii i behawioru ptaków w celu ochrony gatunkowej – metody terenowe (wyjazd terenowy)- Dr Monika Bukacińska
Gatunki inwazyjne w krajowej faunie i florze – Dr Dariusz  Bukaciński

Ćwiczenia:
Antropopresja a bioróżnorodność – Dr Dariusz Bukaciński
Czynne działania w ochronie gatunków i siedlisk. Teoria i praktyka – Dr Dariusz Bukaciński
Ekologia – Dr Monika Bukacińska
Metody molekularne w ekologii i ochronie przyrody – Dr Monika Bukacińska

Seminaria:
Biogeografia ekologiczna (seminarium licencjackie) – Dr Monika Bukacińska
Fauna środowisk wodnych i błotnych: biologia, ekologia, ochrona (seminarium licencjackie) – Dr Dariusz Bukaciński
Biologia i ekologia ekosystemów wodnych – prof. K. W. Opaliński  (seminarium magisterskie, studia II stopnia, I i II rok)

Studia podyplomowe
Studia podyplomowe Monitoring Środowiskowy i Mediacje w Konfliktach Ekologicznych,
cykl zajęć Monitoring Jakości Wód Płynących – prof. K. W. Opaliński

Zajęcia w językach obcych
Bird ecology and conservation (wykład i ćwiczenia terenowe)  – Dr Monika Bukacińska

Czym możemy się pochwalić:
W ostatnim czasie dwie nasze magistrantki dostały się na studia doktoranckie: Patrycja Słodownik (SGGW) i Małgorzata Sandzewicz (UW);
Mamy terenową stację badawczą w Kobylnicy nad Wisłą;
Mamy pracownię badań molekularnych.

Zakład Chemii Środowiskowej realizuje zadania związane z ogólnie pojętymi badaniami chemicznych zanieczyszczeń środowiska. Prace te koncentrują się na następującej działalności:
(1)  Monitoringu i toksycznym oddziaływaniem wybranych chemicznych zanieczyszczeń na różne elementy środowiska.
(2)  Badaniach laboratoryjnych próbek wody, ścieków, gleby, a także żywności pod kątem obecności metali szkodliwych dla zdrowia i różnych trwałych zanieczyszczeń organicznych, których wyniki są narzędziem do przeprowadzenia oceny ryzyka i szacowania zagrożeń dla środowiska oraz zdrowia człowieka.
(3)  Badaniach jakościowych opakowań i materiałów do kontaktu z żywnością.
(4)  Badaniach parametrów określających jakość wody.
(5)  Badaniach mechanizmów reakcji katalitycznych i tribokatalitycznych; kinetyka reakcji chemicznych katalitycznych w aspekcie wymuszeń energetycznych.
(6)  Modelowaniu reakcji katalitycznych i tribokatalitycznych – termo kinetyczny opis reakcji katalitycznych.
(7)  Technologii wytwarzania paliw i biopaliw do silników spalania wewnętrznego, w tym:
  • Badaniu wpływu technologii wytwarzania biokomponentów do paliw silnikowych na własności użytkowe biopaliw,
  • Modelowaniu procesów z udziałem biopaliw w trakcie przechowywania paliw, w układach zasilania i w silnikach środków transportu naziemnego i powietrznego,
  • Wpływu technologii wytwarzania biokomponentów i biopaliw na skład spalin i emisję szkodliwych składników spalin do powietrza atmosferycznego.
Ponadto, wykonywane są badania materiału biologicznego (próbki krwi, moczu, śliny, tkanek, włosów) obejmujące badania kliniczne (biochemiczne, alergologiczne, hematologiczne, endokrynologiczne), a także badania składników żywności i składu pierwiastkowego w próbkach różnych produktów.
Pracownicy Zakładu: dr hab. Andrzej Kulczycki (prof. UKSW),
dr hab. Katarzyna Góralczyk, dr Anna Matuszewska, mgr Marta Mizerska,
mgr Maciej Sierakowski
Zajęcia realizowane przez Zakład:
dr hab. Andrzej Kulczycki (prof. UKSW) – Wykład: Instrumenty technologiczne w ochronie środowiska
dr hab. Andrzej Kulczycki (prof. UKSW) – Wykład: Technologie i systemy przyjazne środowisku
dr hab. Andrzej Kulczycki (prof. UKSW) – Wykład: Chemia środowiskowa
dr hab. Andrzej Kulczycki (prof. UKSW) – Wykład: Technologie bioenergetyczne
dr hab. Andrzej Kulczycki (prof. UKSW) – Wykład: Technologie i systemy przyjazne środowisku
dr hab. Andrzej Kulczycki (prof. UKSW) – Wykład: Wpływ transportu na środowisko
dr hab. Andrzej Kulczycki (prof. UKSW) – Konwersatorium: Płyny eksploatacyjne i ich wpływ na środowisko
dr hab. Andrzej Kulczycki (prof. UKSW) – Seminarium magisterskie: Technologie środowiskowe
dr hab. Andrzej Kulczycki (prof. UKSW) – Seminarium magisterskie: Technologie środowiskowe
dr hab. Katarzyna Góralczyk – Wykłady i ćwiczenia: Biochemia
dr hab. Katarzyna Góralczyk – Wykłady i ćwiczenia: Ekotoksykologia
dr hab. Katarzyna Góralczyk – Wykłady: Jakość bezpieczeństwa żywności
dr hab. Katarzyna Góralczyk – Wykłady: Podstawy toksykologii
dr hab. Katarzyna Góralczyk – Ćwiczenia: Metodyka oznaczania chemicznych zanieczyszczeń żywności
dr hab. Katarzyna Góralczyk – Ćwiczenia: Monitoring jakości wód
dr Anna Matuszewska – Wykłady i ćwiczenia: Podstawy chemii
dr Anna Matuszewska – Wykłady: Podstawy inżynierii procesowej
dr Anna Matuszewska – Wykłady: Współczesne technologie i ich oddziaływanie na środowisko
mgr Marta Mizerska – Wykłady: Bezpieczeństwo chemiczne
mgr Marta Mizerska – Wykłady: Odnawialne źródła energii
mgr Marta Mizerska – Ćwiczenia: Rejestracja i oznakowanie chemikaliów
mgr Marta Mizerska – Ćwiczenia: Technologie i techniki w ochronie środowiska
mgr Marta Mizerska – Konwersatorium: Analizy instrumentalne w ochronie środowiska
mgr Maciej Sierakowski – Ćwiczenia: Ekotoksykologia
mgr Maciej Sierakowski – Ćwiczenia: Biochemia
mgr Maciej Sierakowski – Ćwiczenia: Metodyka oznaczania chemicznych zanieczyszczeń żywności
mgr Maciej Sierakowski – Pracownia Biochemii
mgr Maciej Sierakowski – Ćwiczenia: Monitoring zanieczyszczeń chemicznych i fizycznych produktów rolnych

Historia Zakładu

Decyzją Senatu UKSW w 2002 roku utworzono w ramach Instytut Ekologii i Bioetyki Zakład Paleoantropologii, którego pracownikami byli prof. dr hab. Barnard Hałaczek oraz dr Jacek Tomczyk. Powołanie Zakładu korespondowało z ówczesną tematyką badawczą, a mianowicie: zagadnieniami zróżnicowania wewnątrz- i międzygatunkowego plio- plejstoceńskich hominidów, adaptacją do środowiska hominidów oraz zagadnieniami na styku kreacji i ewolucji. Z tej też racji w latach 2005-2007 pracownicy Zakładu prowadzili projekt pt. Current controversies about human origins. Between anthropology and the Bible, finansowany przez Interdisciplinary University of Paris oraz Fundację Tempeltona. W tym czasie Zakład pozyskał bogate zbiory kopalnych hominidów, które wykorzystywane są zarówno do zajęć dydaktycznych, jak i badań naukowych.
W 2008 roku nazwa Zakładu została zmieniona na „Antropologii Biologicznej”. Zmiana nazwy podyktowana był między innymi jakościowo nową tematyką badawczą, która dotyczyła rekonstrukcji przemian biologicznych, jakie zachodziły na terenach Bliskiego Wschodu od okresu brązu. Podstawą badań był materiał pozyskany w trakcie wykopalisk z rejonu starożytnej Terki. Wykopaliska koordynowane były przez prof. Oliviera Rouault z Uniwersytetu Lumière Lyon oraz prof. Marię Grazię Masetti-Rouault z Ecole de Hautes Etudes – Sorbone.
Przeprowadzona w 2017r. reorganizacja Instytut wymogła zmianę nazwy Zakładu, która aktualnie brzmi: Zakład Ekologii Człowieka.

Pracownicy Zakładu:Prof. dr hab. Krzysztof Szostek, Dr hab. Jacek Tomczyk,
Dr Anna Myszka, Dr Anna Majcher

Tematyka badawcza Zakładu

prof. dr hab. Krzysztof Szostek: Tematyka badawcza dotyczy badań w aspekcie wpływu czynników środowiskowych i kulturowych na jakość biologiczną organizmu. Analiza zmienności strategii żywieniowych różnorodnych grup ludzkich oraz badania nad mobilnością zróżnicowanych tak w czasie jak i przestrzeni populacji ludzkich prowadzone są w oparciu o biochemiczne analizy pierwiastków śladowych i trwałych izotopów. Tłem do poznania funkcjonowania organizmu człowieka są również badania modelowe na zwierzętach.
dr hab. Jacek Tomczyk: aktualne zainteresowania badawcze koncentrują się na funkcjonowaniu i zmianach w aparacie żucia. Tematyka prac dotyczy między innymi: zapadalności na próchnicę oraz chorób przyzębia i ich powiązania ze zmianami ekonomiczno-społecznymi, procesami powstawania kamieni miazgowych oraz zmienności systemów kanałowych w korzeniach.
dr Anna Majcher: zainteresowania badawcze obejmują wzrastanie dzieci, uwarunkowania środowiskowe (m.in. wysokość rodziców, styl życia rodziny) i chorobowe (alergie, przebyte i współistniejące schorzenia). W pracach zajmuje się określeniem proporcji wagowo-wzrostowych i oceną dystrybucji i składu ciała badanych (pomiary antropometryczne, wskaźniki ilorazowe, zawartość tłuszczu). W planach jest badanie osób dorosłych z nadwagą i otyłością.
dr Anna Myszka: zainteresowania naukowe obejmują badanie biologii populacji ludzkich populacji szkieletowych ze szczególnym uwzględnieniem reakcji kośćca na szeroko pojęte czynniki środowiskowe. Zajmuje się badaniem zmian zwyrodnieniowych stawów w dawnych populacjach ludzkich, analizą reakcji szkieletu na aktywność ruchową (wyznaczniki stresu mięśniowo-szkieletowego), rekonstrukcją cech budowy ciała na podstawie wybranych cech szkieletu (m.in. wysokość ciała, masa ciała).

Lista przedmiotów prowadzonych przez pracowników Zakładu

Dr Anna Majcher – Rozwój prawidłowy człowieka – wykład
Dr Anna Majcher – Morfologiczna ocena rozwoju człowieka – ćwiczenia
Dr Anna Majcher – Czynniki ryzyka chorób cywilizacyjnych – wykład
Dr Anna Myszka – Szkieletowa ocena oddziaływania środowiska – ćwiczenia
Dr Anna Myszka – Biologia populacji ludzkich – wykład
Dr Anna Myszka – Metody oceny kondycji biologicznej człowieka – ćwiczenia
Dr Anna Myszka – Human ecology – translatorium
Dr Anna Myszka – Ecology – translatorium
Dr Anna Myszka – Seminarium licencjackie
Dr hab. Jacek Tomczyk – Metodyka pisania pracy naukowej – ćwiczenia
Dr hab. Jacek Tomczyk – Człowiek i jego środowisko – wykład
Dr hab. Jacek Tomczyk – Ekologia naczelnych – konwersatorium monograficzne
Dr hab. Jacek Tomczyk – Environmental stress in bioarcheological studies – wykład
Dr hab. Jacek Tomczyk – Seminarium magisterskie
Dr hab. Jacek Tomczyk – Antropologia dla archeologów – wykład
Dr hab. Jacek Tomczyk – Antropologii dla archeologów – ćwiczenia
Prof. dr hab. Krzysztof Szostek – Informatyka II: zastosowanie metod informatycznych w naukach o środowisku – ćwiczenia
Prof. dr hab. Krzysztof Szostek – Zastosowanie metod informatycznych: Statystyka w naukach o środowisku – wykład
Prof. dr hab. Krzysztof Szostek – Projektowanie i realizacja badań naukowych – ćwiczenia

Aktualne projekty badawcze

2014/2018 Bio-archeologiczna charakterystyka populacji Radomia od wczesnego średniowiecza (XII w.) do współczesności (XIX w.) – kierownik projektu (NCN, 2013/11/B/HS3/04117).
2015/2017 “Stary materiał nowymi metodami” – Wykorzystanie najnowszych analiz biologiczno-chemicznych w badaniach mezolitycznych szczątków ludzkich z terenów Polski (NCN, 2014/15/B/HS3/02184).
2017/2020 Dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze Puszczy Białowieskiej (NCN, 2016/20/W/HS3/00593).
2017/2019 Badania septal aperture w dawnych populacjach szkieletowych;
2017/2019 Kontynuacja badań nad zmianami zwyrodnieniowymi stawów w materiałach kostnych.
od 2018 Zmienności systemów kanałowych w populacjach historycznych.

Seminarium licencjackie i magisterskie z antropologii przyrodniczej

Tematyka prowadzonych prac (przekrojowych i badawczych) dotyczy szeroko rozumianej antropologii biologicznej. Prace mogą dotyczyć zarówno obszaru anatomii szkieletu kostnego, materiału zębowego, zachowań prozdrowotnych, jak i tematów z paleantropologii lub prymatologii.
Wybrane aktualne tematy prac licencjackich (prowadzący dr Anna Myszka)
Kostki wstawne w populacji szkieletowej z Radomia – wykorzystanie danych antropologicznych w badaniach archeologicznych;
Zmiany zwyrodnieniowe stawów w populacji średniowiecznej z Cedyni – „Bone former theory”;
Aktywność fizyczna a rozwój kośćca;
Skrzywienia kręgosłupa dawniej i dziś;
Osteoporoza – etiologia, zapobiegnie, perspektywy badawcze.
Wybrane aktualne tematy prac magisterskich (prowadzący dr hab. Jacek Tomczyk)
Zmienność wybranych elementów morfologii czaszki w populacji radomskiej (XVI – XIX wiek);
Zmienność morfologiczna w obszarze otworu potylicznego wielkiego (forman magnum) populacji radomskiej (XVI – XIX wiek);
Rozczep kości krzyżowej (spina bifida occulta) a asymetria fluktuacyjna obserwowana na populacji z Radomia (XVIII – XIX wiek) w świetle badań archeologicznych”;
Społeczne zmiany zachowań szympansów na przykładzie młodocianego osobnika z Warszawskiego Ogrodu Zoologicznego;
Formy ochrony małp nowego świata na wybranych przykładach;
Ocena metryczna, niemetryczna i patologiczna obręczy barkowej (cinguli membri superioris) w XVIII – XIX wiecznej populacji z Radomia;
Analiza antropologiczna kości piętowej i skokowej w XVIII – Xix wiecznej populacji z Radomia;
Ocena warunków żywieniowych i społeczno – ekonomicznych ludności XVIII/XIX wiecznego Radomia na podstawie analizy hipoplazji szkliwa.

Pracownicy zakładu: Prof. dr hab. Janusz Uchmański, dr Jan Sandner

Pracownicy zakładu zajmują się zastosowaniami metod matematycznych i technik komputerowych do modelowania dynamiki układów ekologicznych oraz waloryzacji środowiska. Analizowane są ogólne problemy ekologiczne: znaczenie zmienności osobniczej dla dynamiki układów ekologicznych, konkurencja wewnątrzgatunkowa jako mechanizm powodujący tę zmienność oraz tak zwana ekologia osobników. Do matematycznego opisu dynamiki układów ekologicznych stosowane jest przede wszystkim podejście osobnicze (individual-based modeling – IBM). Bardzo często wykorzystywany jest język programowania NetLogo. Rozważane są także podstawowe pytania związane możliwością stosowania języka matematycznego do opisu ożywionej przyrody. Oprócz tego techniki komputerowe stosowane są do rozwiązywania praktycznych problemów dotyczących oceny środowiska i wpływu na nie oraz zarządzania środowiskiem.

Laboratorium Geologiczno-Hydrologiczne i GIS, które wchodzi w skład zakładu, ukierunkowane jest na opracowanie oraz wdrożenie nowych metod parametryzacji środowiska przyrodniczego na potrzeby, między innymi realizacji strategii rozwoju gmin. Obecnie pomimo obowiązku ustawowego brak jest metod, które tę problematykę podejmują. Powstają strategie rozwoju gmin bez uwzględniania stanu rzeczywistego zasobów środowiska przyrodniczego.

Program wykładów oraz warsztatów w zakresie nauk o Ziemi w procesie regionalizacji i waloryzacji środowiska przyrodniczego jest ukierunkowany na zasady gromadzenia oraz udostępniania złożonych danych o środowisku przyrodniczym do celów planistycznych (plany miejscowego zagospodarowania, mapy geośrodowiskowe, strategie rozwoju gmin itp.) oraz zarządzania środowiskiem przyrodniczym zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju.

Publikacje

Uchmański J. 2016. Algorytmiczność biologii. Studia Philosophiae Christianae 52: 99-120.
Uchmański J. 2016. Individual variability and metapopulation dynamics: an individual-based model. Ecological Modelling 334: 8-18.
Uchmański J. 2015. Matematyczność biologii. Filozofia i Nauka 3: 345-352.
Uchmański J. 2012. Single population dynamics: differences between classical and individual-based modeling approaches.  Russian Entomological Journal 21: 197-201
Sandner J., 2010, Klimat w holistycznej edukacji., Zmiany klimatu a społeczeństwo, red. Leszek Karski, Irena Grochowska, Wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 2010, s.77-91.
Sandner J., 2010, Wybrane problemy holistycznej edukacji środowiskowej w świetle idei zrównoważonego rozwoju Studia Ecologiae et Bioethicae, t.8, Wydawnictwo UKSW, Warszawa. s.143-157.
Sandner J., 2010, Wybrane problemy holistycznej edukacji środowiskowej w świetle idei zrównoważonego rozwoju, Wydawnictwo UKSW, Warszawa 2010, s.
Sandner J., 2010, Man and the natural environment in the light of sustainable development, A humanist approach to sustainable development, edited by Zbigniew Łepko & Ryszard F. Sadowski, Wydawnictwo UKSW, Warszawa, s.39-53.
Sandner J., 2009, Wybrane aspekty metodyki badań holistycznej edukacji środowiskowej w świetle idei zrównoważonego rozwoju, Studia Ecologiae et Bioethicae, t.7, Wydawnictwo UKSW, Warszawa. s.183-203.
Sandner J., 2008; Selected epistemological and methodological aspects of the Biosphere concept in pursuit of an empirical research platform for ecophilosophy, Monograph; Holistic Approach to Environment Conservation, Wydawnictwo UKSW, Warszawa, s.77-88.
Sandner J., 2008; Zrównoważony rozwój szansą dla ludzkości; Aspekty epistemologiczne i metodologiczne holistycznej edukacji środowiskowej w świetle idei zrównoważonego rozwoju, Wydawnictwo UKSW, Warszawa, s.205.

Publikacje w druku

Uchmański J., Opaliński K. W., Rau K. Intraspecific competition in an island environment: variability and dispersal of terrestrial snail Cornu aspersum (O. F. Müller, 1774). Bulgarian Journal of Zoology.
Uchmański J., Opaliński K. W., Rau K. Dispersal and individual variability: laboratory experiments with the woodlouse Porcellio scaber. Studia Ecologiae et Bioethicae.
Uchmański J. Ekologia oczami nieekologa. Studia Ecologiae et Bioethicae.
Uchmański J. Cyclic outbreaks of forest insects: a two-dimensional individual-based model. Ecological Modelling

Projekty

Prof. dr hab. Janusz Uchmański  – badania własne w 2017 roku: Matematyczne modelowania masowych pojawów szkodników leśnych
Prof. dr hab. Janusz Uchmański  – badania własne w 2018 roku: Czy gatunek bardziej zmienny wygrywa w konkurencji międzygatunkowej?
dr Jan Sandner – badania własne projekt stacja meteo, prezentacja wyników w internecie.
dr Jan Sandner – 2017-2018, Projekt wraz z wdrożeniem stacji meteo oraz zanieczyszczenia powietrza pyłami zawieszonymi.
dr Jan Sandner – 2016-2018, Konsultacje eksperckie w zakresie realizacji strategii rozwoju gmin z punktu widzenia zrównoważonego zarządzania zasobami gminy.
dr Jan Sandner – Projekt Magazynu popularno-naukowego z platforma konsultingową. Platforma EkoForum.eu ściśle współpracuje z instytucjami nauki i edukacji. Powstają tam projekty konsultingowe, medialne w obszarze edukacji, audyty środowiskowe. Konstruowane są również projekty tematyczne multimedialne o znaczeniu naukowym, popularno-naukowym i edukacyjnym W ramach tej platformy realizowane są projekty eksperckie w IEiB w Zakładzie Modelowania i Waloryzacji Środowiska, między innymi na potrzeby administracji państwowej.
dr Jan Sandner – 2016-2018, Projekt Laboratorium Geologiczno-Hydrologiczne i GIS, które wchodzi w skład zakładu, ukierunkowane jest na opracowanie oraz wdrożenie nowych metod parametryzacji środowiska przyrodniczego na potrzeby, między innymi realizacji strategii rozwoju gmin.

Zajęcia prowadzone przez pracowników zakładu

Fizyka (wykład i ćwiczenia) – prof. dr hab. Janusz Uchmański
Modelowania matematyczne w naukach o środowisku (wykład) – prof. dr hab. Janusz Uchmański
Biologia ewolucyjna (wykład) – prof. dr hab. Janusz Uchmański
Podstawy nauk o Ziemi w procesie regionalizacji i waloryzacji środowiska przyrodniczego – dr Jan Sandner
Monitoring baz danych – dr Jan Sandner
Hydrologia i gospodarowanie wodą – dr Jan Sandner
Meteorologia i klimatologia – dr Jan Sandner
Metod wyceny i parametryzacji środowiska przyrodniczego – dr Jan Sandner

Katedra Antropologii Środowiskowej

Kierownik katedry: ks. prof. UKSW, dr hab. Zbigniew Łepko

Zakład Ekofilozofii uwagę poznawczą koncentruje na filozoficznych aspektach obecności człowieka w środowisku naturalnym. Odwołuje się więc do dorobku szeregu dyscyplin filozoficznych, spośród których na szczególną uwagę zasługują: ontologia, epistemologia i antropologia filozoficzna. Dzięki temu opisuje i analizuje świat człowieka, poznawczą relację człowieka do świata oraz istotę i naturę człowieka. Uwzględnia przy tym dwa paradygmaty poznawcze: proponowany przez Klausa Michaela Meyer-Abicha paradygmat praktycznej filozofii przyrody oraz proponowany przez Konrada Z. Lorenza paradygmat oddolnej antropologii filozoficznej. Z tej racji w zakładzie prowadzone są prace koncentrujące się na:

  • Pytaniach o specyfikę środowiska naturalnego właściwego człowiekowi;
  • Pytaniach o specyfikę człowieka w środowisku naturalnym;
  • Pytaniach o specyfikę relacji człowieka do środowiska naturalnego.

Pracownicy zakładu: dr Michał Latawiec, ks. prof. UKSW dr hab. Zbigniew Łepko,
ks. prof. UKSW dr hab. Ryszard F. Sadowski.

Zajęcia realizowane przez zakład:

Dr Michał Latawiec – Wykład: Dylematy ochrony środowiska
Dr Michał Latawiec – Wykład: Humanistyczny wymiar ochrony środowiska
Dr Michał Latawiec – Ćwiczenia: Metody obrazowania badań naukowych
Dr Michał Latawiec – Ćwiczenia: Metodyka pisania pracy naukowej
Dr Michał Latawiec – Ćwiczenia: Ochrona przyrody
Dr Michał Latawiec – Ćwiczenia: Metodyka przedmiotowa nauczania przyrody w szkole podstawowej
Dr Michał Latawiec – Ćwiczenia: Edukacja ekologiczna 2

Ks. prof. UKSW dr hab. Z. Łepko – Wykład: Etologia
Ks. prof. UKSW dr hab. Z. Łepko – Wykład: Antropologia środowiskowa
Ks. prof. UKSW dr hab. Z. Łepko – Wykład: Antropologia kryzysu ekologicznego

Ks. prof. UKSW dr hab. R. Sadowski – Wykład:  Ekologia kulturowa
Ks. prof. UKSW dr hab. R. Sadowski – Wykład w j. angielskim:  Religion and Ecology
Ks. prof. UKSW dr hab. R. Sadowski – Translatorium: Religion and Ecology – What Is the Connection and Why Does It Matter
Ks. prof. UKSW dr hab. R. Sadowski – Translatorium: Environmental Stewardship

Badania Zakładu Etyki Środowiskowej i Bioetyki koncentrują się wokół zagadnień związanych z wpływem człowieka na środowisko społeczno-przyrodnicze. W ramach badań podejmowana jest próba odpowiedzi na kwestie moralne, jakie generuje ingerencja człowieka w środowisko, ze szczególnym uwzględnieniem procesów związanych z życiem. Z tej racji w zakładzie prowadzone są badania koncentrujące się na:

  • antropologicznych i epistemologicznych  podstawach  bioetyki;
  • moralnym wymiarze relacji człowieka wobec zwierząt;
  • aplikacji etyki cnót do zagadnień środowiskowych;
  • wypracowaniu adekwatnej etyki środowiskowej;
  • etycznym wymiarze genetycznych modyfikacji roślin i zwierząt.

Pracownicy zakładu: dr Dominika Dzwonkowska, ks. dr Jacek Meller.

Zajęcia i projekty realizowane w Zakładzie Etyki Środowiskowej IEiB

Dominika Dzwonkowska
1. Audyt etyczny (wykład)
2. Ekofilozofia (wykład)
3. Environmental Philosophy (wykład w jęz. angielskim)
4. Ethics for the Anthropocene (wykład w jęz. angielskim)
5. Etyka zwierząt (konwersatorium)
6. Systems Thinking for Sustainable Development (wykład w jęz. angielskim)
7. Historia Filozofii (wykład)

Jacek Meller
1. Bioethics (wykład w jęz. angielskim)
2. Elementy bioetyki (wykład)
3. Wokół początków życia człowieka (wykład)

Projekty:

Dominika Dzwonkowska
Zrealizowane:
Styczeń 2012–styczeń 2013 – udział w projekcie Aktualność Filozofii Klasycznej finansowanym z Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki; NPRH 31H11007980
Od października 2012-lutego 2013 – udział w charakterze moderatora debat klimatycznych w ogólnopolskim projekcie „Dobry klimat dla powiatów”; Projekt jest finansowany ze środków NFOŚiGW oraz środków LIFE+; LIFE09 INF/PL/000283
01-12.2013 – udział w projekcie „Sumienie w ujęciu tomizmu i fenomenologii” finansowanym z Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki; NPRH 31H 12 0151 81
Marzec 2015 – udział w projekcie Innovation of Bachelor Study Programmes for Better Employability; ESF CZ.1.07/2.2.00/28.0238; jednostka realizująca project: Uniwersytet Masarykova w Brnie
4.05.-30.11.2015 – udział w projekcie “Zachowanie różnorodności biologicznej Kampinoskiego Parku Narodowego a życie i zdrowie mieszkańców aglomeracji warszawskiej”; PNiR-BRo-6/2015
4.05.-30.11.2015 – udział w projekcie “Bilans kapitału innowacyjnego Polski i UE oraz zmiany środowiska demograficzno -ekonomicznego szkolnictwa wyższego w koncepcjach Gospodarki Opartej na Wiedzy – scenariusze zmian”; PNiR-BRo-3/2015.

Realizowane:

od 2017 – Wykonawca w grancie (2016-2018): „Forum Logicum”, WND/POWR-03.01.00-00.EF46/16
od 12.2017 – kierownik projektu „Problem zakresu refleksji moralnej w etyce cnót środowiskowych Ronalda Sandlera”, NCN, 2017/01/X/HS1/01491

Zakład Edukacji Środowiskowej prowadzi badania zorientowane na szerokorozumianą edukację środowiskową. Podejmuje więc refleksję naukową nad relacjami występującymi w środowisku społeczno-przyrodniczym. Wyniki tej refleksji stanowią zaś podstawę tworzenia nowych i preferowania istniejących już programów edukacji środowiskowej. Celem tych programów jest bowiem kształtowanie takiego stylu obecności człowieka w środowisku, który uwzględnia możliwości przyrody i potrzeby człowieka. Z tej racji w zakładzie prowadzone są badania koncentrujące się na:

1. Formalnej i nieformalnej edukacji środowiskowej dla zrównoważonego rozwoju, bezpieczeństwa środowiskowego i globalnych wyzwań środowiskowych;
2. Sposobach kształtowania świadomości ekologicznej;
3. Metodach propagowania kultury ekologicznej;
4. Problematyce ekologii społecznej.

Pracownicy zakładu: ks. mgr Jacek Czartoszewski, dr Marcin Klimski.

Zajęcia realizowane przez zakład:

Dr Marcin Klimski – Wykład i ćwiczenia: Edukacja środowiskowa
Dr Marcin Klimski – Wykład: Edukacja społeczna – konflikty i mediacje
Dr Marcin Klimski – Wykład: Wybrane problemy edukacji globalnej
Dr Marcin Klimski – Wykład: Edukacja dla bezpieczeństwa środowiskowego

Zakład Zrównoważonego Rozwoju, Prawa i Zarządzania Środowiskiem prowadzi badania naukowe, które za punkt wyjścia przyjmują ideę zrównoważonego rozwoju czyli troskę o integralne zachowanie ładu społecznego, ekonomicznego i przyrodniczego obecnego i przyszłych pokoleń. W świetle tej idei ukazuje się legislacyjne aspekty środowiska, politykę ekologiczną oraz systemy zarządzania środowiskiem. Z tej racji w zakładzie prowadzone są badania koncentrujące się na:

  • teorii i praktyce zrównoważonego rozwoju;
  • prawnych aspektach ochrony środowiska oraz polityki energetycznej i klimatycznej;
  • systemach zarządzania środowiskiem, jego jakością oraz bezpieczeństwem.

Pracownicy zakładu: dr Grzegorz Embros, dr Leszek Karski, dr Agnieszka Klimska,
dr Agata Kosieradzka-Federczyk, dr Kinga Makuch

Zajęcia realizowane przez zakład:

Dr Agata Kosieradzka-Federczyk – Wykład: Prawo administracyjne i organy ochrony środowiska
Dr Agata Kosieradzka-Federczyk  – Wykład: Prawo ochrony środowiska
Dr Agata Kosieradzka-Federczyk – Wykład: Ocena środowiska w procesie inwestycyjnym
Dr Agata Kosieradzka-Federczyk – Wykład: Międzynarodowe prawo ochrony środowiska
Dr Agata Kosieradzka-Federczyk – Konwersatorium: Environmental Law

Dr Kinga Makuch – Wykład: Wprowadzenie do prawa ochrony środowiska
Dr Kinga Makuch – Wykład: Instrumenty prawne w ochronie środowiska
Dr Kinga Makuch – Wykład: Procedura administracyjna w ochronie środowiska
Dr Kinga Makuch – Wykład: Renewable Energy Sources
Dr Kinga Makuch – Wykład: Prawne aspekty komponentów środowiskowych
Dr Kinga Makuch – Wykład: Odnawialne źródła energii

Pracownicy samodzielni Instytutu Ekologii i Bioetyki
Pracownicy niesamodzielni Instytutu Ekologii i Bioetyki